Energielabelplicht voor monumenten

Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten. Een energielabel geeft inzicht in hoe energiezuinig een gebouw is. Voor de meeste woningen en utiliteitsgebouwen was deze verplichting al van kracht, maar beschermde monumenten waren tot nu toe uitgezonderd. Die uitzondering vervalt per 29 mei 2026.

Dit betekent dat eigenaren van beschermde monumenten vanaf die datum verplicht zijn om bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten een geldig energielabel te overleggen. Bestaande huurovereenkomsten vallen buiten de verplichting, maar bij het afsluiten van een nieuw contract of een verlenging is een energielabel wel vereist.

Uitzonderingen op de energielabelplicht

De energielabelplicht geldt in principe voor alle beschermde monumenten, maar er blijven enkele algemene uitzonderingen bestaan die voor alle gebouwen gelden. Zo is een energielabel niet verplicht voor gebouwen:

• waar geen energie wordt gebruikt om het binnenklimaat te regelen;
• die uitsluitend worden gebruikt voor erediensten of religieuze activiteiten;
• met een industriefunctie;
• die maximaal twee jaar in gebruik zijn;
• die minder dan vier maanden per jaar worden gebruikt en daardoor een zeer laag energieverbruik hebben;
• die alleenstaand zijn gebouwd met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m²;
• die worden verworven om te worden gesloopt in het kader van een overheidswerk.

De uitzondering voor monumenten als categorie vervalt echter volledig.

Europese achtergrond

De wijziging vloeit voort uit de Europese richtlijn EPBD IV (Energy Performance of Buildings Directive). Deze richtlijn heeft als doel de energieprestaties van gebouwen in Europa te verbeteren. In deze nieuwe richtlijn is de eerdere uitzonderingspositie voor beschermde monumenten geschrapt.

Gevolgen voor huurders en verhuurders

Voor huurders van monumenten verandert er niets zolang hun huurovereenkomst niet wijzigt. Bij verlenging of het aangaan van een nieuwe huurovereenkomst heeft de huurder recht op een afschrift van het energielabel.

Het woningwaarderingsstelsel (WWS) blijft van toepassing. Een gunstig energielabel levert punten op en kan invloed hebben op de maximale huurprijs. Voor beschermde monumenten geldt dat bij een lager energielabel geen negatieve punten worden toegekend. Als er geen geldig energielabel is, wordt het puntenaantal bepaald op basis van het bouwjaar van de woning.

Energielabels en monumenten

Er komt geen speciaal energielabel voor monumenten. De bestaande rekenmethodiek (NTA 8800) is geschikt bevonden voor monumentale gebouwen en zorgt ervoor dat energieprestaties objectief vergelijkbaar blijven. Wel kan het berekende energiegebruik afwijken van het daadwerkelijke verbruik.

Een energielabel is 10 jaar geldig. Eigenaren hoeven niet te wachten tot 2026 om een label aan te vragen; ongeveer 30% van de monumenten beschikt al over een energielabel. Het label biedt waardevolle informatie over de energieprestatie en kan ook vereist zijn bij subsidieaanvragen.

Geen aanvullende eisen voor monumenten

Hoewel er plannen zijn om huurwoningen vanaf 2029 minimaal te laten voldoen aan energielabel D, zijn beschermde monumenten hiervan uitgezonderd. Ook de verplichting voor kantoorgebouwen om minimaal energielabel C te hebben, geldt niet voor kantoren die zijn gevestigd in beschermde monumenten.

Een energieprestatieadviseur hoeft bij het opstellen van een energielabel geen specifieke monumentenkennis te hebben. De opname verloopt middels de standaardmethodiek voor het opstellen van een energielabel.

Handhaving

Als een verplicht energielabel ontbreekt bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst na 29 mei 2026, kan dit leiden tot een boete of een last onder dwangsom.

Plan online energielabel